محمد جواد شريعت طالخونچه
متولد ،۱۳۱۵ اصفهان- محقق، پژوهشگر ادبى و استاد دانشگاه- دبير دبيرستان هاى اصفهان به مدت ۱۰ سال- ليسانس رشته زبان و ادب فارسى از دانشگاه تهران- همكارى در تأليف كتابهاى درسى دوره راهنمايى- دكتراى زبان و ادب فارسى از دانشگاه تهران- دفاع از پايان نامه دكترى با عنوان «ترجمه تفسير طبرى» در سال ۱۳۴۷- شاگردى در محضر اساتيدى چون:دكتر محمد معين، دكتر بديع الزمان فروزانفر و استاد محمدتقى مدرس رضوى- دريافت جايزه كتاب يونسكو به سال ۱۹۸۰ م به خاطر كتاب «فرهنگ فارسى - چينى» در سه قسمت؛ ادبيات فارسى، چينى وفرهنگ نويسى- كتاب شناسى دكتر شريعت:
1- املاى صحيح ۲ - دستور زبان فارسى و انگليسى (تطبيقى) ۳- املا (دوجلد) ۴- لغت فارسى ۵- راهنماى زبان و ادبيات فارسى ۶ - كاملترين صرف و نحو عربى ۷- ترجمه مبادى العربيه (جلد دوم) ۸ - تجزيه و تركيب اشعار گلستان ۹- زمينه بحث درباره آيين نگارش ۱۰ - آيينه عبرت (شرح قصيده اى از خاقانى) ۱۱ - جمله و جمله سازى ۱۲- دستور زبان فارسى ۱۳- سخنان پيرهرات ۱۴- پروين، ستاره آسمان ادب ايران ۱۵- منهاج الطلب (كهن ترين دستور زبان فارسى) ۱۶- ترجمه نهج البلاغه ۱۷- فرهنگ فارسى با همكارى دكتر غلامرضا ستوده و هيأت چينى ۱۸- جواهرالاسرار و زواهرالانوار (شرح مثنوى مولوى) ۱۹- كمال البلاغه ۲۰- كشف الابيات مثنوى ۲۱- فهرست تفسير كشف الاسرار و وعده الابرار ۲۲- جواهر الاسرار و زواهرالانوار شرح مثنوى (جلد دوم) ۲۳- ديوار اشعار دقيقى ۲۴- چهارده روايت در قرائت قرآن مجيد ۲۵- كتاب تعريف، متن و ترجمه آن ۲۶- كتاب هاى دوره راهنمايى تحصيلى (۳ جلد) با همكارى دكتر غلامعلى حدادعادل و احمد سميعى ۲۷- گزيده كشف الاسرار ۲۸- اسرارالغيوب (۲ جلد) ۲۹ - دستور ساده زبان فارسى ۳۰- ديوان حافظ با معانى اشعار و لغات ابيات و شرح زيبايى ابيات.- آثار در دست انتشار:۱- فرهنگ بسامدى سياست نامه ۲ - فرهنگ املايى فارسى ۳ - فرهنگ دستور زبان ۴- مجموعه حافظ شناسى در هشت بخش ۵- فرهنگ فارسى ۶ - بديهه سرايى در ادب فارسى ۷ - ترجمان البلاغه ۸- فرهنگ الشاهد ۹- شرح ديوان خاقانى به انضمام فرهنگ بسامدى آن ۱۰ - نهج الادب و ...زهرا طهماسبى: وسعت زبان و ادبيات فارسى همچون اقيانوسى محقق ادبى را دربرمى گيرد و در خود غرقه مى كند. پژوهنده ادبى چون غواصى در بيكرانگى اين دريا به قدر وسعت و همت خويش توشه مى گيرد و غوص در اين درياى بيكران را بعد از خويش به ديگران مى سپارد. با وجود بزرگانى چون حافظ، سعدى، مولانا و ... زبان و ادب فارسى گنجينه عظيمى است كه به يكى از مهمترين ذخاير ادبى جهان بشرى بدل شده است. پژوهندگان عرصه فرهنگ و ادب براى بازشناسى آثار، تمام عمر خويش را از شباب تا پيرى صرف تجزيه و تحليل و آسان فهمى اين آثار با ارزش مى كنند، با اين حال وسعت اين شناخت نيز هيچ مرزى ندارد و هر چه در آن فرو مى روند بيشتر غرق مى شوند.دكتر محمدجوادشريعت نيز از آن دسته از اساتيد و پژوهشگرانى است كه تاكنون و تا آستانه ۷۰سالگى از شباب زندگى تحقيق و پژوهش را با زندگى اش گره زده و آن را بدل به جزء جدايى ناپذير زندگى خويش كرده و با تجربه هاى گرانقدرى كه در اين راه اندوخته؛ با پژوهش هاى خود به يافته هاى گرانقدرى نيز دست يافته و به راستى او يكى از پركارترين استادان زبان و ادب فارسى است.محمد جواد شريعت محقق و پژوهشگر ادبى در ۱۵ دى ماه سال ۱۳۱۵ در شهر اصفهان به دنيا آمد. پدرش روحانى قريه طالخونچه بود، او نيز تا ششم ابتدايى در آن ده درس خواند و زير نظر پدر مقدمات تحصيلات حوزوى را تمام كرد. پدرش از لحاظ علمى و روحى با او رابطه خوبى داشت و اين رابطه هم تأثير مهمى در راه و رسم زندگى او بازى كرد. به طورى كه از همان ابتدا او به تشويق پدر موظف به حفظ متون بود و تمام الفيه ى ابن مالك را به تشويق پدر حفظ كرده بود. نصاب را نيز به همين روش حفظ كرد. بعد از اتمام تحصيلات ابتدايى براى ادامه تحصيل در دوره دبيرستان به اصفهان آمد ولى تعطيلات را به طالخونچه مى رفت وى تا توانست تمام متون طلاب را نزد پدر بياموزد. اما از آنجا كه پدرش زمانى كه او ۱۷ سال داشت از دنيا رفت نتوانست اين راه را ادامه دهد اما به واسطه همين حفظ كردن متون بود كه توانست بيشتر از هر چيز در خود ذوق ادبى احساس كند، به طورى كه در كلاس هشتم يعنى كلاس دوم دبيرستان شعر مى گفت و عاشقانه به ادبيات علاقه داشت. وقتى دبيرستان را تمام كرد بى هيچ ترديدى در كنكور ادبيات شركت كرد و راه را ادامه داد. تأثير پدرش به عنوان نخستين معلم در زندگى محمدجواد بسيار آشكار است و او خود معتقد است پدرش بيشترين حق را به گردن او دارد. وقتى در كنكور ادبى شركت كرد توانست رتبه نخست را از آن خود كند و در اين مسير هميشه موفق بود. در دوره ليسانس زير نظر اساتيدى چون مرحوم دكتر محمدمعين و مرحوم استاد بديع الزمان فروزانفر به كسب علم پرداخت.محمدجواد شريعت خود معتقد است: «مرحوم معين استادى بود كه من را با تحقيق و پژوهش آشنا كرد، البته همه دانشجويان آن روز به اين موضوع اعتراف دارند. همان سال اولى كه وارد دانشگاه شدم، ايشان همان روز اول درس به هركسى يك رساله دادند كه بنويسد و البته به من رساله اى درباره خواجه نظام الملك و منابعى هم معرفى كردند و من هم رساله اى در حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ صفحه درباره خواجه نظام الملك نوشتم كه اگر هم حالا بخواهم بنويسم زيادتر از آن موقع نمى نويسم...»دكتر بديع الزمان فروزانفر نيز از جمله اساتيدى بوده كه بعد از دكتر معين در چگونگى انتخاب مسير ادبى محمدجواد شريعت تأثير گذاشته و دكتر شريعت از لطف و بزرگوارى اين استادان سپاسگزار است. در سال ۱۳۳۵ هنگامى كه يك سال از دوره ليسانس را گذرانده بود به عنوان آموزگار به استخدام وزارت فرهنگ درآمد و دو سال در تهران به تدريس پرداخت. زمانى كه در سال ۱۳۳۷ ليسانس گرفت به اصفهان منتقل شد و در دبيرستان هراتى اصفهان به مدت ۱۰ سال به تدريس پرداخت.در سال ۱۳۳۹ در آزمون دوره دكترى شركت كرد و همان سال در رشته زبان و ادبيات فارسى با رتبه بالا پذيرفته شد. در سال ۱۳۴۷ از رساله دكتراى خود با موضوع «ترجمه تفسير طبرى» دفاع كرد. استاد راهنماى رساله او محمدتقى مدرس رضوى بود.شريعت در رساله دكترايش به بررسى و پژوهش از نظر لغات و دستور در ترجمه تفسير طبرى پرداخته و لغات را از جهت دستور زبان و فرهنگ مورد نقد قرار داده و اين رساله را در ۱۰۰۰ صفحه آماده كرد و از اين كتاب، در حدود يك ميليون فيش از جهات مختلف برداشته
است.درسال ۱۳۴۷ به عنوان استاديار وارد دانشگاه اصفهان شد و سپس با درجه استادى در همان دانشگاه با پرورش دانشجويان زيادى در سال ۱۳۶۰ بازنشسته شد و مدتى نيز در دانشگاه صنايع دفاع مشغول به تدريس شد و از سال ۱۳۶۵ از طرف دانشگاه آزاد اسلامى نجف آباد اصفهان دعوت به همكارى شد و اين همكارى تاكنون نيز ادامه داشته است.دكتر شريعت بعد از انتقال به دانشگاه اصفهان مشغول به تأليف دستور زبان فارسى شد و توانست «دستور زبان فارسى و انگليسى تطبيقى» مختص به دانشجويان دانشگاه را تأليف كند كه اخيراً نيز اين دستور زبان با كمى تجديدنظر چاپ مجدد شده است.همين طور كه سالهاى تدريس او سپرى مى شد، با توجه به واحدهاى درسى كه به او ارائه شده بود، درصدد آن برآمد تا با مطالب نو و تازه كتابهايى را جهت آشنايى و آسان فهمى دانشجويان تأليف كند. از جمله اين آثار مى توان به كتاب «آيين نگارش» اشاره كرد كه اين كتاب نيز مانند ديگر تأليفاتش چندين بار تجديدچاپ شده است.بخش اول كتاب املاى فارسى است و بخش دومش مربوط به انشا كه در حقيقت منتخباتى از ادب معاصر را شامل مى شود.در سال ۱۳۵۲ براى تدريس در دانشگاه درهام به انگليس رفت و در آنجا عهده دار تدريس مباحثى پيرامون ادبيات شد.شرح «اسرار الغيوب» - شرح مثنوى معنوى _ يكى ديگر از آثار شريعت است كه در آن سعى بر آن بوده كه اشعار مولانا _ ۶دفتر _ تصحيح و تشحيه شود.شرح مثنوى «اسرار الغيوب» تأليف خواجه ايوب از شروح معروف مثنوى مولانا جلال الدين محمدبلخى رومى است كه از نويسنده اين شرح اطلاعات زيادى در دست نيست. او از صوفيان سده دوازدهم هجرى قمرى بوده است.در تصحيح اين كتاب از چهار نسخه دانشگاه پنجاب و نسخه نيكلسن و دكتر استعلامى استفاده شده است. بعد از متن كتاب كه اختصاص به شرح دفتر دارد، تعليقات آمده است كه بسيارى از مشكلات خواننده را حل مى كند. فهرستى هم در انتهاى كتاب آمده كه شامل فهرست آيات، احاديث، جمله هاى عربى و فهرست اعلام عام است و اشخاص و اماكن و اقوام جداشده اند، فهرستى از لغات و تركيباتى كه در كتاب معنى شده نيز فراهم آمده است و مصاريع را در پايان فهرست مأخذ كتاب به ترتيب الفبايى مرتب شده است.شرح ديوان حافظ يكى ديگر از آثار پژوهشى و تحقيقى دكتر شريعت است كه كاربرد عمومى ترى دارد. در اين كتاب ما با ويژگى هاى خاصى در ديوان حافظ از قبيل اعراب گذارى كلمات، مشخص كردن وزن عروضى، شرح ابيات به صورت ساده و... روبرو هستيم.اين كتاب به گونه اى تنظيم شده است كه اگر شماره غزل (در چاپ علامه قزوينى) را دوبرابر كنيد شماره صفحه اى از اين چاپ به دست خواهدآمد كه آن غزل درآن آمده است، در صفحه مقابل هربيت معنى هربيت به زبان ساده آمده، سپس در پرانتز مقابل معنى بيت، لغات و تركيبات دور از ذهن معنى شده است و بخشى از زيبايى هاى هربيت هم ذكر شده و پس از بستن پرانتز هدف از بيان آن بيت نيز آمده است. در ضمن ابياتى كه در ديوان مرحوم علامه قزوينى نبوده است هم بدون معنى ذكر شده است.«هدف من از اين چاپ شرح ابيات غزل ها نبوده، بلكه هدف، بيان معنى ساده آنها بوده است كه موجب شده تا حدى از ظرافت ها و لطايف ابيات كاسته شود. در اين اثر قصايد، قطعات و رباعيات معنى نشده است، اما كسى كه با خواندن غزل ها و معانى آنها با زبان حافظ آشنا شده باشد، در معنى كردن آنها مشكلى نخواهدداشت، اين اثر در يك جلد منتشر شده تا افرادى كه مى خواهند فال بگيرند يا معنى آن را درك كنند، بتوانند از آن استفاده كنند.»اگر بخواهيم آثار دكتر شريعت را تقسيم بندى كنيم به سه محوريت اصلى در آثارش برمى خوريم. نخست دغدغه هاى او پيرامون حافظ كه از سال ۱۳۳۹ _ ابتدا براى مطالعات شخصى به آن پرداخته و بعدها به صورت كتاب هايى با ارزش درآمده اند _ دوم مولانا و مثنوى معنوى و سوم دستور زبان فارسى.مجموعه حافظ شناسى يكى از آثارى است كه پيرامون حافظ در هشت بخش، تنظيم شده است، اين كتاب ۱۲ جلدى كه در آينده اى نه چندان دور به بازار نشر عرضه خواهدشد. ازجمله كتاب هايى است كه با مراجعه به آن مى توان با مباحثى چون فرهنگ واژه نماى بسامدى، فرهنگ موضوعى، سبك شناسى حافظ و... آشنا شد و از اين جهات مشكلات يك محقق يا دانشجو را برطرف مى كند. مجموعه حافظ شناسى در ۱۲ جلد، ۲ جلد نخست ديوان حافظ، ۱ جلد فرهنگ واژه نماى بسامدى حافظ براساس چاپ حافظ قزوينى، ۱ جلد درباره فرهنگ موضوعى حافظ، يك جلد دستور زبان حافظ، يك جلد درباره سبك شناسى حافظ، يك جلد درباره زندگى حافظ، دو جلد آخر شرح حافظ به صورت كامل به طورى كه با اتكا به تمام شروح حافظ شرحى ساده و آسان براى خوانندگان عرضه شده است.از ديگر كتب تأليفى استاد شريعت كشف الابيات مثنوى است، اين كتاب كه در واقع راهگشاى دستيابى به ابيات است ابيات ۶ دفتر را در يك جلد به ترتيب الفبا دربردارد و محققان و دانشجويان با مراجعه به آن مى توانند بيت موردنظر را براساس مثنوى چاپ نيكلسن بيابند.«جواهرالاسرار و زواهر الانوار» نام يكى ديگر از آثار تحقيقى پيرامون مثنوى است كه دكتر شريعت در آن به شرح و تفسير ابيات اشعار مولانا پرداخته است. در تهيه اين تصحيح و كارهاى تحقيقى پيرامون مثنوى، دكتر شريعت به احاديثى برمى خورد كه براى تهيه منبع و مأخذ آنها به كشف الاسرار ميبدى كه از نظر صوفيان تفسير قرآن نيز ناميده مى شود، مراجعه مى كند. اين مراجعه و پژوهش در رابطه با احاديث باعث مى شود كه دكتر شريعت كتابى با نام فهرست تفسير كشف الاسرار و عده الابرار را تهيه كند.اين كتاب احاديثى كه در مثنوى معنوى نبوده را نيز دربرمى گيرد و شامل ۸۰۰۰ حديث است. «سخنان پيرهرات» از ديگر آثار تحقيقى پژوهشى است كه ارتباط مستقيم با كشف الاسرار و عده الابرار ميبدى دارد. از ديگر روايات درباره كتاب كشف الاسرار اين است كه كشف الاسرار تفسير سخنان پيرهرات _ خواجه عبدالله انصارى _ است. در اين كتاب سخنان خواجه عبدالله انصارى از هر منبع و مأخذى جمع آورى شده است و دكتر شريعت به شرح و بسط آنها پرداخته است. اين كتاب مى تواند راهنماى كاملى از جهت حديث شناسى براى دانشجويان و محققان باشد.دكتر شريعت هنگامى كه كتاب مجموعه حافظ شناسى را شروع كرده بود به شعر:عشقت رسد به فرياد گرخود به سان حافظ / قرآن زبربخوانى در چهارده روايتبرمى خورد پس تصميم مى گيرد كه چهارده روايت در قرآن را با روش توضيح هر آيه با هريك از روايت ها شروع كند. در كتاب «چهارده روايت در قرائت قرآن مجيد» آيات قرآن شرح و توضيح داده شده و براى هر آيه ۱۴ روايت آمده است.كتاب «ترجمه نهج البلاغه» هم از ديگر تأليفات مهم دكتر شريعت محسوب مى شود كه در اين كتاب تكيه روى جمله هاى فارسى است. با آنكه پيرامون نهج البلاغه ترجمه هاى متفاوتى انجام شده اما در اين كتاب خواننده با ترجمه ساده و سليس روبرو است و اين كتاب به آسان فهمى مخاطبان كمك مى كند.در راستاى تمام فعاليت هاى پژوهشى دكتر شريعت، نام او را نيز به عنوان يكى از مؤلفان كتاب هاى فارسى دوره راهنمايى همراه با دكتر حدادعادل و احمد سميعى و... مى بينيم. وسعت كار تأليف و تحقق دكتر محمدجواد شريعت آنچنان است كه نمى توان در اين مجال اندك حتى عناوين همه آثار اين استاد پركار و پربار را به درستى توضيح داد. «املا صحيح»، «لغت فارسى»، «ترجمه و راهنماى مبادى العربيه»، «تجزيه و تركيب گلستان»، «پروين، ستاره آسمان ادب ايران»، «منهاج الطلب»، «دستور زبان فارسى»، «ديوان اشعار دقيقى» و... از ديگر آثار محمدجواد شريعت، بزرگمردى كه غواص ماهر اقيانوس بيكران ادب فارسى شده است.منبع : روزنامه ایران
1- املاى صحيح ۲ - دستور زبان فارسى و انگليسى (تطبيقى) ۳- املا (دوجلد) ۴- لغت فارسى ۵- راهنماى زبان و ادبيات فارسى ۶ - كاملترين صرف و نحو عربى ۷- ترجمه مبادى العربيه (جلد دوم) ۸ - تجزيه و تركيب اشعار گلستان ۹- زمينه بحث درباره آيين نگارش ۱۰ - آيينه عبرت (شرح قصيده اى از خاقانى) ۱۱ - جمله و جمله سازى ۱۲- دستور زبان فارسى ۱۳- سخنان پيرهرات ۱۴- پروين، ستاره آسمان ادب ايران ۱۵- منهاج الطلب (كهن ترين دستور زبان فارسى) ۱۶- ترجمه نهج البلاغه ۱۷- فرهنگ فارسى با همكارى دكتر غلامرضا ستوده و هيأت چينى ۱۸- جواهرالاسرار و زواهرالانوار (شرح مثنوى مولوى) ۱۹- كمال البلاغه ۲۰- كشف الابيات مثنوى ۲۱- فهرست تفسير كشف الاسرار و وعده الابرار ۲۲- جواهر الاسرار و زواهرالانوار شرح مثنوى (جلد دوم) ۲۳- ديوار اشعار دقيقى ۲۴- چهارده روايت در قرائت قرآن مجيد ۲۵- كتاب تعريف، متن و ترجمه آن ۲۶- كتاب هاى دوره راهنمايى تحصيلى (۳ جلد) با همكارى دكتر غلامعلى حدادعادل و احمد سميعى ۲۷- گزيده كشف الاسرار ۲۸- اسرارالغيوب (۲ جلد) ۲۹ - دستور ساده زبان فارسى ۳۰- ديوان حافظ با معانى اشعار و لغات ابيات و شرح زيبايى ابيات.- آثار در دست انتشار:۱- فرهنگ بسامدى سياست نامه ۲ - فرهنگ املايى فارسى ۳ - فرهنگ دستور زبان ۴- مجموعه حافظ شناسى در هشت بخش ۵- فرهنگ فارسى ۶ - بديهه سرايى در ادب فارسى ۷ - ترجمان البلاغه ۸- فرهنگ الشاهد ۹- شرح ديوان خاقانى به انضمام فرهنگ بسامدى آن ۱۰ - نهج الادب و ...زهرا طهماسبى: وسعت زبان و ادبيات فارسى همچون اقيانوسى محقق ادبى را دربرمى گيرد و در خود غرقه مى كند. پژوهنده ادبى چون غواصى در بيكرانگى اين دريا به قدر وسعت و همت خويش توشه مى گيرد و غوص در اين درياى بيكران را بعد از خويش به ديگران مى سپارد. با وجود بزرگانى چون حافظ، سعدى، مولانا و ... زبان و ادب فارسى گنجينه عظيمى است كه به يكى از مهمترين ذخاير ادبى جهان بشرى بدل شده است. پژوهندگان عرصه فرهنگ و ادب براى بازشناسى آثار، تمام عمر خويش را از شباب تا پيرى صرف تجزيه و تحليل و آسان فهمى اين آثار با ارزش مى كنند، با اين حال وسعت اين شناخت نيز هيچ مرزى ندارد و هر چه در آن فرو مى روند بيشتر غرق مى شوند.دكتر محمدجوادشريعت نيز از آن دسته از اساتيد و پژوهشگرانى است كه تاكنون و تا آستانه ۷۰سالگى از شباب زندگى تحقيق و پژوهش را با زندگى اش گره زده و آن را بدل به جزء جدايى ناپذير زندگى خويش كرده و با تجربه هاى گرانقدرى كه در اين راه اندوخته؛ با پژوهش هاى خود به يافته هاى گرانقدرى نيز دست يافته و به راستى او يكى از پركارترين استادان زبان و ادب فارسى است.محمد جواد شريعت محقق و پژوهشگر ادبى در ۱۵ دى ماه سال ۱۳۱۵ در شهر اصفهان به دنيا آمد. پدرش روحانى قريه طالخونچه بود، او نيز تا ششم ابتدايى در آن ده درس خواند و زير نظر پدر مقدمات تحصيلات حوزوى را تمام كرد. پدرش از لحاظ علمى و روحى با او رابطه خوبى داشت و اين رابطه هم تأثير مهمى در راه و رسم زندگى او بازى كرد. به طورى كه از همان ابتدا او به تشويق پدر موظف به حفظ متون بود و تمام الفيه ى ابن مالك را به تشويق پدر حفظ كرده بود. نصاب را نيز به همين روش حفظ كرد. بعد از اتمام تحصيلات ابتدايى براى ادامه تحصيل در دوره دبيرستان به اصفهان آمد ولى تعطيلات را به طالخونچه مى رفت وى تا توانست تمام متون طلاب را نزد پدر بياموزد. اما از آنجا كه پدرش زمانى كه او ۱۷ سال داشت از دنيا رفت نتوانست اين راه را ادامه دهد اما به واسطه همين حفظ كردن متون بود كه توانست بيشتر از هر چيز در خود ذوق ادبى احساس كند، به طورى كه در كلاس هشتم يعنى كلاس دوم دبيرستان شعر مى گفت و عاشقانه به ادبيات علاقه داشت. وقتى دبيرستان را تمام كرد بى هيچ ترديدى در كنكور ادبيات شركت كرد و راه را ادامه داد. تأثير پدرش به عنوان نخستين معلم در زندگى محمدجواد بسيار آشكار است و او خود معتقد است پدرش بيشترين حق را به گردن او دارد. وقتى در كنكور ادبى شركت كرد توانست رتبه نخست را از آن خود كند و در اين مسير هميشه موفق بود. در دوره ليسانس زير نظر اساتيدى چون مرحوم دكتر محمدمعين و مرحوم استاد بديع الزمان فروزانفر به كسب علم پرداخت.محمدجواد شريعت خود معتقد است: «مرحوم معين استادى بود كه من را با تحقيق و پژوهش آشنا كرد، البته همه دانشجويان آن روز به اين موضوع اعتراف دارند. همان سال اولى كه وارد دانشگاه شدم، ايشان همان روز اول درس به هركسى يك رساله دادند كه بنويسد و البته به من رساله اى درباره خواجه نظام الملك و منابعى هم معرفى كردند و من هم رساله اى در حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ صفحه درباره خواجه نظام الملك نوشتم كه اگر هم حالا بخواهم بنويسم زيادتر از آن موقع نمى نويسم...»دكتر بديع الزمان فروزانفر نيز از جمله اساتيدى بوده كه بعد از دكتر معين در چگونگى انتخاب مسير ادبى محمدجواد شريعت تأثير گذاشته و دكتر شريعت از لطف و بزرگوارى اين استادان سپاسگزار است. در سال ۱۳۳۵ هنگامى كه يك سال از دوره ليسانس را گذرانده بود به عنوان آموزگار به استخدام وزارت فرهنگ درآمد و دو سال در تهران به تدريس پرداخت. زمانى كه در سال ۱۳۳۷ ليسانس گرفت به اصفهان منتقل شد و در دبيرستان هراتى اصفهان به مدت ۱۰ سال به تدريس پرداخت.در سال ۱۳۳۹ در آزمون دوره دكترى شركت كرد و همان سال در رشته زبان و ادبيات فارسى با رتبه بالا پذيرفته شد. در سال ۱۳۴۷ از رساله دكتراى خود با موضوع «ترجمه تفسير طبرى» دفاع كرد. استاد راهنماى رساله او محمدتقى مدرس رضوى بود.شريعت در رساله دكترايش به بررسى و پژوهش از نظر لغات و دستور در ترجمه تفسير طبرى پرداخته و لغات را از جهت دستور زبان و فرهنگ مورد نقد قرار داده و اين رساله را در ۱۰۰۰ صفحه آماده كرد و از اين كتاب، در حدود يك ميليون فيش از جهات مختلف برداشته
است.درسال ۱۳۴۷ به عنوان استاديار وارد دانشگاه اصفهان شد و سپس با درجه استادى در همان دانشگاه با پرورش دانشجويان زيادى در سال ۱۳۶۰ بازنشسته شد و مدتى نيز در دانشگاه صنايع دفاع مشغول به تدريس شد و از سال ۱۳۶۵ از طرف دانشگاه آزاد اسلامى نجف آباد اصفهان دعوت به همكارى شد و اين همكارى تاكنون نيز ادامه داشته است.دكتر شريعت بعد از انتقال به دانشگاه اصفهان مشغول به تأليف دستور زبان فارسى شد و توانست «دستور زبان فارسى و انگليسى تطبيقى» مختص به دانشجويان دانشگاه را تأليف كند كه اخيراً نيز اين دستور زبان با كمى تجديدنظر چاپ مجدد شده است.همين طور كه سالهاى تدريس او سپرى مى شد، با توجه به واحدهاى درسى كه به او ارائه شده بود، درصدد آن برآمد تا با مطالب نو و تازه كتابهايى را جهت آشنايى و آسان فهمى دانشجويان تأليف كند. از جمله اين آثار مى توان به كتاب «آيين نگارش» اشاره كرد كه اين كتاب نيز مانند ديگر تأليفاتش چندين بار تجديدچاپ شده است.بخش اول كتاب املاى فارسى است و بخش دومش مربوط به انشا كه در حقيقت منتخباتى از ادب معاصر را شامل مى شود.در سال ۱۳۵۲ براى تدريس در دانشگاه درهام به انگليس رفت و در آنجا عهده دار تدريس مباحثى پيرامون ادبيات شد.شرح «اسرار الغيوب» - شرح مثنوى معنوى _ يكى ديگر از آثار شريعت است كه در آن سعى بر آن بوده كه اشعار مولانا _ ۶دفتر _ تصحيح و تشحيه شود.شرح مثنوى «اسرار الغيوب» تأليف خواجه ايوب از شروح معروف مثنوى مولانا جلال الدين محمدبلخى رومى است كه از نويسنده اين شرح اطلاعات زيادى در دست نيست. او از صوفيان سده دوازدهم هجرى قمرى بوده است.در تصحيح اين كتاب از چهار نسخه دانشگاه پنجاب و نسخه نيكلسن و دكتر استعلامى استفاده شده است. بعد از متن كتاب كه اختصاص به شرح دفتر دارد، تعليقات آمده است كه بسيارى از مشكلات خواننده را حل مى كند. فهرستى هم در انتهاى كتاب آمده كه شامل فهرست آيات، احاديث، جمله هاى عربى و فهرست اعلام عام است و اشخاص و اماكن و اقوام جداشده اند، فهرستى از لغات و تركيباتى كه در كتاب معنى شده نيز فراهم آمده است و مصاريع را در پايان فهرست مأخذ كتاب به ترتيب الفبايى مرتب شده است.شرح ديوان حافظ يكى ديگر از آثار پژوهشى و تحقيقى دكتر شريعت است كه كاربرد عمومى ترى دارد. در اين كتاب ما با ويژگى هاى خاصى در ديوان حافظ از قبيل اعراب گذارى كلمات، مشخص كردن وزن عروضى، شرح ابيات به صورت ساده و... روبرو هستيم.اين كتاب به گونه اى تنظيم شده است كه اگر شماره غزل (در چاپ علامه قزوينى) را دوبرابر كنيد شماره صفحه اى از اين چاپ به دست خواهدآمد كه آن غزل درآن آمده است، در صفحه مقابل هربيت معنى هربيت به زبان ساده آمده، سپس در پرانتز مقابل معنى بيت، لغات و تركيبات دور از ذهن معنى شده است و بخشى از زيبايى هاى هربيت هم ذكر شده و پس از بستن پرانتز هدف از بيان آن بيت نيز آمده است. در ضمن ابياتى كه در ديوان مرحوم علامه قزوينى نبوده است هم بدون معنى ذكر شده است.«هدف من از اين چاپ شرح ابيات غزل ها نبوده، بلكه هدف، بيان معنى ساده آنها بوده است كه موجب شده تا حدى از ظرافت ها و لطايف ابيات كاسته شود. در اين اثر قصايد، قطعات و رباعيات معنى نشده است، اما كسى كه با خواندن غزل ها و معانى آنها با زبان حافظ آشنا شده باشد، در معنى كردن آنها مشكلى نخواهدداشت، اين اثر در يك جلد منتشر شده تا افرادى كه مى خواهند فال بگيرند يا معنى آن را درك كنند، بتوانند از آن استفاده كنند.»اگر بخواهيم آثار دكتر شريعت را تقسيم بندى كنيم به سه محوريت اصلى در آثارش برمى خوريم. نخست دغدغه هاى او پيرامون حافظ كه از سال ۱۳۳۹ _ ابتدا براى مطالعات شخصى به آن پرداخته و بعدها به صورت كتاب هايى با ارزش درآمده اند _ دوم مولانا و مثنوى معنوى و سوم دستور زبان فارسى.مجموعه حافظ شناسى يكى از آثارى است كه پيرامون حافظ در هشت بخش، تنظيم شده است، اين كتاب ۱۲ جلدى كه در آينده اى نه چندان دور به بازار نشر عرضه خواهدشد. ازجمله كتاب هايى است كه با مراجعه به آن مى توان با مباحثى چون فرهنگ واژه نماى بسامدى، فرهنگ موضوعى، سبك شناسى حافظ و... آشنا شد و از اين جهات مشكلات يك محقق يا دانشجو را برطرف مى كند. مجموعه حافظ شناسى در ۱۲ جلد، ۲ جلد نخست ديوان حافظ، ۱ جلد فرهنگ واژه نماى بسامدى حافظ براساس چاپ حافظ قزوينى، ۱ جلد درباره فرهنگ موضوعى حافظ، يك جلد دستور زبان حافظ، يك جلد درباره سبك شناسى حافظ، يك جلد درباره زندگى حافظ، دو جلد آخر شرح حافظ به صورت كامل به طورى كه با اتكا به تمام شروح حافظ شرحى ساده و آسان براى خوانندگان عرضه شده است.از ديگر كتب تأليفى استاد شريعت كشف الابيات مثنوى است، اين كتاب كه در واقع راهگشاى دستيابى به ابيات است ابيات ۶ دفتر را در يك جلد به ترتيب الفبا دربردارد و محققان و دانشجويان با مراجعه به آن مى توانند بيت موردنظر را براساس مثنوى چاپ نيكلسن بيابند.«جواهرالاسرار و زواهر الانوار» نام يكى ديگر از آثار تحقيقى پيرامون مثنوى است كه دكتر شريعت در آن به شرح و تفسير ابيات اشعار مولانا پرداخته است. در تهيه اين تصحيح و كارهاى تحقيقى پيرامون مثنوى، دكتر شريعت به احاديثى برمى خورد كه براى تهيه منبع و مأخذ آنها به كشف الاسرار ميبدى كه از نظر صوفيان تفسير قرآن نيز ناميده مى شود، مراجعه مى كند. اين مراجعه و پژوهش در رابطه با احاديث باعث مى شود كه دكتر شريعت كتابى با نام فهرست تفسير كشف الاسرار و عده الابرار را تهيه كند.اين كتاب احاديثى كه در مثنوى معنوى نبوده را نيز دربرمى گيرد و شامل ۸۰۰۰ حديث است. «سخنان پيرهرات» از ديگر آثار تحقيقى پژوهشى است كه ارتباط مستقيم با كشف الاسرار و عده الابرار ميبدى دارد. از ديگر روايات درباره كتاب كشف الاسرار اين است كه كشف الاسرار تفسير سخنان پيرهرات _ خواجه عبدالله انصارى _ است. در اين كتاب سخنان خواجه عبدالله انصارى از هر منبع و مأخذى جمع آورى شده است و دكتر شريعت به شرح و بسط آنها پرداخته است. اين كتاب مى تواند راهنماى كاملى از جهت حديث شناسى براى دانشجويان و محققان باشد.دكتر شريعت هنگامى كه كتاب مجموعه حافظ شناسى را شروع كرده بود به شعر:عشقت رسد به فرياد گرخود به سان حافظ / قرآن زبربخوانى در چهارده روايتبرمى خورد پس تصميم مى گيرد كه چهارده روايت در قرآن را با روش توضيح هر آيه با هريك از روايت ها شروع كند. در كتاب «چهارده روايت در قرائت قرآن مجيد» آيات قرآن شرح و توضيح داده شده و براى هر آيه ۱۴ روايت آمده است.كتاب «ترجمه نهج البلاغه» هم از ديگر تأليفات مهم دكتر شريعت محسوب مى شود كه در اين كتاب تكيه روى جمله هاى فارسى است. با آنكه پيرامون نهج البلاغه ترجمه هاى متفاوتى انجام شده اما در اين كتاب خواننده با ترجمه ساده و سليس روبرو است و اين كتاب به آسان فهمى مخاطبان كمك مى كند.در راستاى تمام فعاليت هاى پژوهشى دكتر شريعت، نام او را نيز به عنوان يكى از مؤلفان كتاب هاى فارسى دوره راهنمايى همراه با دكتر حدادعادل و احمد سميعى و... مى بينيم. وسعت كار تأليف و تحقق دكتر محمدجواد شريعت آنچنان است كه نمى توان در اين مجال اندك حتى عناوين همه آثار اين استاد پركار و پربار را به درستى توضيح داد. «املا صحيح»، «لغت فارسى»، «ترجمه و راهنماى مبادى العربيه»، «تجزيه و تركيب گلستان»، «پروين، ستاره آسمان ادب ايران»، «منهاج الطلب»، «دستور زبان فارسى»، «ديوان اشعار دقيقى» و... از ديگر آثار محمدجواد شريعت، بزرگمردى كه غواص ماهر اقيانوس بيكران ادب فارسى شده است.منبع : روزنامه ایران
